Seoladh Abhaile: Seirbhís Réitigh náisiúnta do Riaráistí Morgáiste

· Cabhair í an tseirbhís nua d'úinéirí tí atá i mbaol ó thaobh riaráistí morgáiste 

· Comhairle agus cúnamh airgeadais agus dlí á dtairiscint 

· Daoine a choinneáil ina mbaile an tosaíocht  

· Cuirfear na húinéirí tí is mó atá i mbaol ar an eolas faoin scéim trí fheachtas eolais náisiúnta  

· €15m curtha ar leataobh chun tacú leis an tseirbhís nua  

 

An 3 Deireadh Fómhair 2016 Sheol an Tánaiste agus an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, Frances Fitzgerald, T.D., agus an tAire Coimirce Sóisialta, Leo Varadkar, T.D., seirbhís réitigh do riaráistí morgáiste inniu, seirbhís nuálach darb ainm Abhaile.   

Táthar ag imeacht ó ghnáthchur chuige an Stáit maidir le cúnamh a thabhairt leis an tseirbhís seo sa mhéid is go bhfuiltear ag cur sainchomhairle agus tacaíocht neamhspleách ar fáil, saor in aisce, maidir le ceisteanna airgeadais agus dlí. Is é príomhchuspóir na seirbhíse ná cabhrú le daoine fanacht ina mbaile féin a oiread agus is féidir sin. Cuireadh tús leis an scéim amach i mí Iúil agus is léir go bhfuil ag éirí go han-mhaith léi cheana.  

Is ionann an seoladh seo agus tiomantais áirithe atá sa Chlár do  Rialtas Comhpháirtíochta a chur i bhfeidhm, chun cabhrú le teaghlaigh fanacht ina dtithe féin trí theacht ar réiteach inmharthana ar chásanna riaráistí morgáiste. Tugtar dearbháin do chliaint incháilithe chun sainchomhairle a fháil ó chomhairleoirí airgeadais agus dlí d'fhonn a gcuid fadhbanna i dtaobh fiacha a réiteach. Is féidir cúnamh a fháil sa chúirt más gá, teacht a bheith acu ar dhlíodóirí, agus cabhair a fháil maidir le cá bhfaighidís cúnamh dlí. Anuas air sin, is féidir leo comhairle airgeadais a fháil ó chomhairleoir Tiomanta Riaráistí Morgáiste, Cleachtóir Dócmhainneachta Pearsanta (PIP), nó cuntasóir.  

Dúirt an Tánaiste agus an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, Frances Fitzgerald TD:   

‘Tá an Rialtas meáite a chinntiú go mbeidh teacht ag úinéirí tí atá ag streachailt le riaráistí morgáiste agus ar baolach go mbainfear díobh a dteach, ar shainchomhairle neamhspleách agus cuidiú leo réiteach a fháil ar a gcás.  

“Seirbhís nua náisiúnta é Abhaile atá ann chun cabhrú leis na húinéirí tí seo. Tá dhá chuid den tseirbhís seo á gcur i bhfearas le seoladh an lae inniu – scéim nua thábhachtach chun sainchomhairle agus cúnamh neamhspleách a fháil saor in aisce, agus feachtas mór eolais agus cumarsáide chun teacht i gcabhair orthu siúd ar baolach go mbainfear a dteach díobh de bharr riaráistí morgáiste.’  

Dúirt an tAire Varadkar: “Tá an Rialtas ag iarraidh a chinntiú gur féidir le daoine nach bhfuil in ann a morgáiste féin a íoc fanacht ina dtithe féin nó cóiríocht nua ar féidir leo íoc as a fháil. Ní theastaíonn uainn go mbeadh aon duine gan dídean de bharr athshealbhú a thí.  Tá riaráistí morgáiste breis agus 90 lá ag titim go tréan agus tá siad anois ag 7.8%, le hais 12.9% roimhe seo, an méid is mó a bhí ann. Mar sin féin, tá siad ró-ard.  Ar an gcúis sin, táimid chun luí ar na maidí agus tacú le daoine a bhfiacha morgáiste a athstruchtúrú agus a réiteach, rud a bhainfidh an ualach mór trom de dhaoine agus de theaghlaigh, idir airgead agus imní." 

Is iad an Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais agus an Roinn Coimirce Sóisialaí a chuir an chéad chuid den Scéim cúnaimh agus comhairle, Abhaile, i dtoll a chéile agus tá sí i bhfeidhm ó mhí Iúil seo caite.  

Faoin gcuid seo den scéim, is leis an tSeirbhís Comhairle Airgid agus Buiséadaithe (MABS) is túisce a dhéanann úinéirí tí teagmháil, ag cur treorach agus comhairle ar fáil do dhaoine faoi mar a oireann sé dá gcás féin. Cuirtear an tsainchomhairle ar fáil don úinéir tí saor in aisce tar éis dó 'dearbhán' a fháil a eisíonn MABS. Oibríonn MABS go dlúth le Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann, an Bord Cúnaimh Dlí agus na comhlachtaí cuntasaíochta gairmiúla. 

Seolfar an dara cuid den scéim i gceann cúpla seachtain. Is éard a bheidh sa dara cuid ná feachtas mór eolais a eagróidh an Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh, chun aird na ndaoine is mó atá i ngátar a tharraingt anuas uirthi. 

Dúirt an Tánaiste agus an tAire ‘Tá suntas tugtha ag an-chuid páirtithe leasmhara agus tuairiscí don tábhacht a bhaineann lena chinntiú go mbeidh teacht ag daoine atá faoi bhrú airgeadais ar shainchomhairle agus ar chúnamh neamhspleách. Is féidir leis ualach an struis agus an uaignis atá á bhfulaingt acu a bhaint díobh agus faoiseamh a thabhairt dóibh. Is féidir leis réitigh soláimhsithe a dhéanamh d'fhadhbanna móra airgeadais. Níos tábhachtaí fós, is féidir leis cabhrú le daoine a bhfiacha a ghlanadh agus fanacht ina dtithe féin nuair is féidir é.   

"Tá an Rialtas in ann an tseirbhís seo a thairiscint anois.  Mholfaimis go láidir do dhaoine atá buartha faoi riaráistí morgáiste maidir lena dtithe teagmháil a dhéanamh le MABS, seirbhís de chuid an Rialtais trínar féidir cúnamh agus comhairle a fháil ó shaineolaithe saor in aisce."  

Tá na comhpháirteanna eile de chuid Abhaile a dteastóidh athrú ar an reachtaíocht lena n-aghaidh á n-ullmhú faoi láthair ag an Rialtas, de réir Chlár Tiomantas an Rialtais agus an Phlean Gnímh um Thithíocht agus Easpa Dídine.  

 

CRÍOCH...// 

 

Nótaí d'Eagarthóirí  

Tá Scéim nua cúnaimh agus comhairle maidir le riaráistí morgáiste i gceist leis an tseirbhís réitigh do riaráistí morgáiste, Abhaile, mar aon le feachtas eolais náisiúnta nua.   Chomhaontaigh an Rialtas an pacáiste tacaíochta seo a thabhairt isteach i mí Iúil de réir togra a rinne an Tánaiste agus an tAire Dlí agus Cirt agus Comhionannais, Frances Fitzgerald T.D., agus an tAire Coimirce Sóisialta, Leo Varadkar T.D. Ceaptar go gcosnóidh sé suas le €15 million euro idir 2017 agus 2019.  Tá na Ranna lena mbaineann ag cur maoiniú ar fáil i mbliana.   

Sonraí scéim cúnaimh agus comhairle Abhaile 

Is é cuspóir foriomlán na Scéime ná cabhrú le daoine atá dócmhainneach (nach bhfuil ar a gcumas a bhfiacha a íoc ina n-iomláine de réir a bhíonn siad dlite), agus a bhfuil riaráistí morgáiste ar a dtithe, leas a bhaint as comhairle airgeadais neamhspleách ó shaineolaithe agus/nó comhairle agus cúnamh ó thaobh an dlí de, rud a chuideoidh leo an réiteach is fearr a fháil agus a chur ag obair, agus é mar thosaíocht go bhfanfaidís ina dtithe féin nuair is féidir é.   

Táthar ag súil go mairfidh an Scéim 3 bliana ar a mhéad, agus déanfar athbhreithniú uirthi tar éis 6 mhí agus, ina dhiaidh sin, gach bliain, de réir éilimh agus torthaí.  De réir na Scéime, is féidir le duine a bhfuil riaráistí móra morgáiste air agus ar baolach go dtógfar a theach uaidh, leas a bhaint as na seirbhísí seo a leanas via MABS, de réir mar a fheileann dá chúinsí pearsanta féin:  

· Anailís airgeadais, comhairle scríofa agus cabhair le  hidirbheartaíocht ó chleachtóir dócmhainneachta pearsanta (‘PIP’), nó ó chuntasóir, de réir mar a oireann. 

· Comhairliúchán agus comhairle dlí scríofa ó dhlíodóir ar aon ghné dlí a bhaineann le teacht ar réiteach,  

· Cuidiú sa chúirt d'iasachtaithe nach bhfuil aon ionadaí dlí acu agus ar gá dóibh aghaidh a thabhairt ar imeachtaí athshealbhaithe. 'Aturnae ar dualgas' a thugtar ar a leithéid, a gcuireann an Bord um Chúnamh Dlíthiúil ar uainchlár é.  

· Cúnamh dlí don athbhreithniú nua Cúirte faoi s. 115A, na hAchtanna um Dócmhainneacht Phearsanta, áit a ndiúltaíonn creidiúnaithe do mholadh iasachtaí ar Shocrú Dócmhainneachta Pearsanta, lena n-áirítear riaráistí morgáiste ar a theach. 

Cuireadh an chuid sin den Scéim a bhaineann le dearbháin agus cúnamh dlí ar fáil ar fud na tíre an 22 Iúil 2016.  Údar misnigh a oiread daoine atá tar éis leas a bhaint as go dtí seo; tá 1,340 dearbhán eisithe ag MABS i gcomhair comhairle airgeadais nó dlí, nó cúnamh dlí, suas go dtí an 30 Meán Fómhair. Cuireadh tús leis an tseirbhís aturnae ar dualgas sna Cúirteanna Cuarda timpeall na tíre i lár mhí Mheán Fómhair.  

Tá seirbhísí comhairle airgeadais, a chuirfidh cuntasóirí ar fáil, ach daoine a bheith curtha ar aghaidh chucu ag comhairleoirí MABS, faoi chaibidil freisin leis na comhlachtaí cuntasaíochta gairmiúla.   

Roghnaítear comhairleoirí gairmiúla faoin Scéim ó phainéil cháilithe agus rialaithe, arna mbunú agus arna gcoinneáil ag Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann agus ag an mBord um Chúnamh Dlíthiúil. Ar an gcaoi chéanna, roghnóidh na comhlachtaí cuntasaíochta gairmiúla painéal cuntasóirí as gairmithe cáilithe rialaithe.   

Ag cur le bearta a bhí ann cheana chun tacú leo siúd a bhfuil Riaráistí Morgáiste orthu  

Sa tSeirbhís nua, cuirtear leis na bearta a bhí ann cheana chun tacú leo siúd a bhfuil riaráistí morgáiste ar a dtithe:  

· Achtú agus tosach feidhme an Achta Dócmhainneachta Pearsanta (Leasú), 2015, rud a d'fhág go raibh bealach nua ag iasachtaí (‘alt 115A’) athbhreithniú neamhspleách a iarraidh ar na Cúirteanna sa chás go ndiúltaíonn bainc togra réasúnta dócmhainneachta pearsanta i dtaobh theach an iasachtaí; 

 · Forbairt na Seirbhíse Comhairle Airgid agus Buiséadaithe (MABS), áit a bhféadfaí eolas agus treoir a thabhairt d'úinéirí tí a bhfuil riaráistí morgáiste orthu, ag obair go dlúth leis an tSeirbhís Dócmhainneachta; 

 · Forbairt líonra sainchomhairleoirí Tiomanta Riaráistí Morgáiste intí MABS, lonnaithe in oifigí de chuid MABS timpeall na tíre; 

 · 'Meantóirí cúirte' MABS a bheith i láthair i dtithe cúirte chun eolas agus tacaíocht threorach a chur ar fáil d'úinéirí tí ar eisíodh imeachtaí athshealbhaithe orthu in aghaidh a dtithe (ag feidhmiú ar fud na tíre ón 1 Deireadh Fómhair 2015, de bharr gur éirigh leis ar bhonn píolótach i mí Iúil 2015 i gcomhar leis an tSeirbhís Dócmhainneachta). Is í an tSeirbhís Chúirteanna a éascaíonn an tionscnamh seo, agus baineann sé le gach éisteacht athshealbhaithe a bhíonn sa Chúirt Chuarda. Is féidir leis na meantóirí cúirte eolas agus tacaíocht a thabhairt, ach ní féidir leo comhairle dlí ná cúnamh dlí a chur ar fáil – féachfar leis sin a dhéanamh tríd an tseirbhís nua aturnae dualgais.  

Sonraí líne cabhrach MABS   

0761 072000 

Luan go hAoine 9a.m. go 8p.m. 

 

TABHAIR AR AIRD - Is féidir tuilleadh sonraí teicniúla a bhaineann le feidhmiú na Scéime a phlé le  

 Lorcan O'Connor - Stiúrthóir Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann 

Annmarie O'Connor - Bainisteoir Gnó, MABS 

John McDaid - Príomhoifigeach Feidhmiúcháin, An Bord um Chúnamh Dlíthiúil

Fís Amháin Státseirbhís